نجمای هراتی

        و اما روایان اخبار و ناقلان آثار و محدثان شیرین گفتار روایت می کنند که در اواخر قرن بیستم میلادی در یکی از قریه های ولایت هرات باستان، جوانی می زیست به نام نجمای هراتی. این جوان بچه ارباب قریه و از پدر و پدر کلان صاحب نان و دستر خوان بود. زمین های زیادی از پدر به میراث برده و بچه یکدانه و ناز دانه مادر بود. همه دختران ده آرزو داشتند که همسر و همبستر او گردند، اما قلم قضا به این جوان سرنوشت دیگری رقم زده بود. آری تقدیر تدبیر کردن نا ممکن است .

        روزی از روز ها این جوان سوار بر خر ابلق خود به شهر هرات آمد. از کوچه ای می گذشت که یکبار چشمانش متوجه بالا شد و از دریچه یک خانه دختری را دید. دختر نگو ماه بود، پری بود، از شمار پری های کوه قاف، قامت او چون سرو، صورت او چون گل، سینه هایش چون بلور و لبانش همچو سیب سرخ. همینکه چشم نجما به جمال دختر افتاد، عشق دختر به دلش کارگر شد، وجودش سراسر آتش گرفت، رنگ از چهره اش پرید، استخوان هایش سست شد و از حرکت بازماند. دختر نیز با همین یک نگاه، یک دل نه صد دل عاشق او شد.

        نجمای هراتی یک هفته در شهر هرات باقی ماند و به ده نرفت تا بلاخره معلوم کرد که معشوقه اش نامزد ندارد و اختیار او در دست برادرش است. هر شب نجمای هراتی زار می نالید و از دل پر درد خود مــــــی گفت:

        الا دختر ســـر و جـــــانم فـــدایت

       میـــان کـــوچه ها هســــتـم گــدایت

       چه میشه گــــر گشایی درب خــانـه

       صــدایت بشنوم بینــــــــم لقــــــایت

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

        الا دختــر گــــــرفتار تو هستـــــــم

        بـــه والله یار و غمخــوار تو هستم

        بیـــــا قیمت بکن دیـــدار خـــود را

        کــــه از دل من خریدار تـو هستــم

        القصه برادر دختر که ازین ماجرا آگاه شد، به نجمای هراتی پیغام فرستاد که دور مجنون و لیلی، وامق و عذرا و ورقه و گلشاه گذشته است. اگر پول داری قدم به میدان گــــذار، و اگر نـــه از این بیت خوانی درگذر و برایش نوشت:

        خــــــواهی که دل خــــواهر من گـــرم شود

        از پرده بـــرون آیــــد و بی شـــــــرم شـــود

        زاری منمـــا، زور مکــن، زر بفــــــــرست

        زر را بـــــه سر سنگ نهـــی نــــــــرم شود

        نجما که از خــــــدا این احوال را می خواست، خــــواستگاری فرستاد و برادر دختر بعد از چانه و چون زیاد حــــاضر شد که خواهر گلچهره اش رابیست هزار دالر امریکایی که مناصفه آن ده هزار دالر گردد، به ازدواج صحیح و مسلمانی نجمای هراتی در آورد.

        نجما که از خوشی سر از پا نمی شناخت، به ده رفت. با همه هست و بود منقول و یک قسمت از زمین های پدری خود را فروخت و چهار جوال را پر از نوت های پنجصد افغانیگی کرد و بعد خود در عقب دو راس الاغ که جوال ها را به پشت داشتند، به حرکت شد. دختران ده که این صحنه را دیدند، هر کدام انگشت حسرت می گزیدند و از ته دل ازین کار نجما ناراض بودند. نجمای هراتی با چهار جوال پول افغانی عقب خانه دختر آمد و صدا زد :

        ســــر از روزن بــــدر کـــن جــان نجما

        بشــــــو امشب ز دل مهمـــــــان نجمــــا

        الهــــــی در قـــدمهایت شـــــود خــــاک

        ســــرو جــــان و دل و ایمــــــــان نجمـا

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

        فـــروختم آسیـــــاب و بـــــاغ و دوکـان

        جـــوال ها پر از پول است ای ماه تابان

        بـــــرادر را بگـــــــو نجمــــا بیـامـــــد

        ببینــــــدد عقــــــد نجمـــــا را شتــابــان

        امـــــا دختــــر همینکه چهــــار جوال نوت های افغانیگی را دیـــــــد، فهمیـــــد که عاشق دهـــاتی بــــــه خطـــا رفته است. از دل پـــــر درد خود فریاد کـــــــرد:

        بـــــه افغانی تــــــــرا همســــــــر نمیته

        کسی پیشکش بجـــــــز دالــــــر نمیتـــه

        بـــرو بازار صـــــــــرافـــــی عــزیزم

        مـــــرا از بیست هــــــــزار کمتر نمیته

        نجمای هراتی همینکه این خبر را شنید، هی میدان و طی میدان و سنـگ مغیلان به بازار صراف ها رفت و جوال ها را از خر ها فرود آورد. بالاخره صراف با بی میلی نزده کاغذ سبز بـه او داد که نزدیک بود کاغذ ها را از مشت نجما بــــاد ببرد. نجما دو پا داشت و دو پای دیـگر قرض کـــــــــــرد و بـه سراغ برادر دختـــــر رفت. برادر دختر یکایک نوت های سبز را دید و سپس گفت :

        او جوان اینها می شوه نزده صد دالر ...... حــــالا هــــزده هزار و صد دالر دیـــگه بیار و سرشته عــــروسی بگیر .

        دل نجما از شنیدن این گفته تنگ شد و اشک در چشمانش حلقه زد. گلویش باد کرد، رگ های سرش به شدت به تپیدن آغاز کردند. نگاهی به نــــوت های صد دالری انــــــداخت. مردی با مو های کشال و کـله طاس بروی کاغذ نشسته بود. نجما فکر کرد که همین مرد روزگار او را سیاه کرده، همین مــرد مانع عشق اوست و همین مرد سزاوار لعنت ها و نفرین هاست. فکر کـــرد که این مـــرد به سوی او می خندد و دهن کجی می کنــــد. یکبار رگ روستایی نجما به حرکت آمد و خـــواست از موهای آیزان این مرد بگیــــرد و او را از روی سکه جـــدا کند، ولی شیطان را ولاحول کرد.

        نجمــــا بــا دل پر درد تصمیم گـــــــــرفت کــه به ایران به مزدوری برود و بلاخره دختر را بدست آورد. فـــــــــردای آن روز بـــــا جمیعتی از بچه هـــــا روانــــــــــه ایران شد و این ابیــــــــات را موافق حــــــال خـــود می خـــواند:

          سفر در پیش دارم دل بــــــــــه دنبــــــال

          نمـــی بینی مــــــرا دختـــــــر تــو امسال

          الهــــی کـــــودک دالــــــــــر بمیـــــــره

          کـــه از دستش نــــداریم حــال و احــوال

  القصه نجمـــا از هزاران مشکل عبور کرد، شبهـــا پیــاده می رفت و روز در عقب سنگها می خوابید تا این کـــــــــه او را کسی نبینــــــد. بلاخره نجمای هراتی به شهر کرج ایران رسید، در بــاغی باغبان شد و از بام تا شام کــــار میکرد و به یاد عشق دختـــــــر روز را به شب میــــرسانـــــد.

- - - - - - -

        نجمای هراتی را در کرج مـی گذاریم و از حال معشوقه او می گوییم. شش مـــاه گذشت و از نجما خبری نشد، تا این که روزی یکنفر از ملک های پائین با یک بوجی دالر وارد شهــــر هرات شد. می گفتند این آدم تاجـــر مواد مخدر است و چند حرامسرا دارد و چند کلکسیون زن نکاحی و غیر نکاحی در اختیار اوست. حالا در سن پنجاه و پنج سالگی به فکـــر ازدواج با یک دختر جوان گــل چهره است. همینکه مرد به هرات آمد، یکی از قوم های معشوقه نجما خانه دختر را به آن مرد نشان داد و در همــان روز دختر را به بیست و پنجهزار دالر امریکایی به آن مرد دادند. هر قدر که دختر داد و فریــاد کرد، کـسی نشنید. دختر را به ملک های پائین بردند و او در اثنای سفر زیـــر لب می خــــواند:

        الهــــــی در بلا بیفتــــــی تو دالـــــــر

        بــــه غصب خــــــدا بیفتــــــی تو دالر

        دعــــای صبح و شام مــــن همین است

        کــــه روزی از جــــــلا بیفتی تـو دالر

        قصه کوتاه که هفت سال نجمای هــــــراتی زحمت کشید، ولی هرســال که حساب می کرد، می دید که هنوز تا رسیدن به معشوقه راه دراز دارد. دلش تنگ می شد و از سوز دل این اشعار را می خواند:

        لبت قنــــد و زبان قنــــــد و دهــــــان قنـــــد

        بــــــه کوزه پـــــر کـــــنی آب سمــــــرقنــد

        اگــــــر صد ســـــال جدا از هــــــم بمـــانیم

        نصیب مـــــــا تــــرا کــــــــرده خــــــداوند

        - - - - - - - - - - - - - - - -

        قرن بیست خـــاتمه یافت و در قرن بیست و یک روزی نجمای هراتــــی از زبان یکی شنید کـــــــه مـــادرش از غصه زهره کفک شده و معشوقه اش را نیز به مرد دیگری نامزد ساخته اند. نجمای هراتی با غم و غصه زیاد از ایران به شهر هرات آمد و یکسره به سراغ خـانه معشوقه رفت. در را کــوبید، کودک شش ساله یی دروازه را به روی او گشوده، گفت:

         شما چــــه کـــار داشتین ..... من و مــــادرم در خانه مامای من به مهمانی آمــــــدیم ..... مامایم در خــــــانه نیست ...... نجمای هراتی می خواست که فریاد بزند، اما از بالا باز همان دو چشم زیبا را دید که از روزنه به سوی او می نگرد. چشم ها کمی فرو رفته بودند، اما خمار آلود .... در یک لحظه نــگاه ها با هم گره خورد ..... دو قطره اشک از بالا فرود آمد و به رخساره نجما چکید. دختر به شدت روزانـــــه را بست .... روزانه ای که دیگر برای همیشه بسته شد.

        نجمــــــــای بیچـــاره از دل  پــــــــــر سوز خـــــــود مــــــی گریست و مـــــــی گفت:

            الهی هــــــر چه دالـــــــــر در بگیــــره

            که تا هر کس به خــــــــود همسـر بگیره

            نگـــــردد عشق دل پـــــــا مال غم هـــــا

            نـــــه پیـــران دختــــــران تـــــــر بگیره

- - - - - - - - - - - - - - - -

            بـــــه پشت نـــــوت دالر یک کچــل بـود

            سر طاس و سفیــــــدش بی مثــــــل بـود

            نصیب مـــــــا جــــدایی کــــــــــرد دالـر

            و یا این کــــــار تقـــدیر و ازل بــــــــود

- - - - - - - - - - - - - - - -

            الا دالـــــــــــر مــــرا بیچاره کـــــردی

            بــــــه زابل تـــــا کرج آواره کــــــردی

            دل نـــــرم بــــــــــــرار یـــــــار من را

            بـــه عشق خود چو سنگ خـــاره کردی

        القصه نجمای بیچاره نوحه کنان و ناله زنان با سروده های عاشقانه و گریــه های زار خویش در دل کـــــــوچه هـــــــــای مارپیچ شهر گم شد.

از فاروق عطایی