شناختن دنیا

مثل اهل دنيا، در مشغولي ايشان به كار دنيا و فراموشي كردن آخرت، چون مثل قومي است كه در كشتي باشند و به جزيره اي رسيدند براي قضاي حاجت و طهارت بيرون آمدند و كشتيبان منادي كرد كه: هيچ كس مباد كه روزگار بسيار برد، و جز به طهارت مشغول شود كه كشتي به تعجيل خواهد رفت پس ايشان در آن جزيره پراكنده شدند. گروهي كه عاقلتر بودند، سبك طهارت كردند و باز آمدند كشتي فارغ يافتند جايي كه خوشتر و موافقتر بود بگرفتند. و گروهي ديگر در عجائب آن جزيره عجب بماندند و به نظاره بازايستادند و در آن شكوفه ها و مرغان خوش آواز و سنگريزه هاي منقش و ملون نگريستند. چون بازآمدند، در كشتي هيچ جاي فراخ نيافتند. جاي تنگ و تاريك بنشستند و رنج آن ميكشيدند. گروهي ديگر نظاره اختیار نكردند، بلكه آن سنگريزه هاي غريب و نيكوتر چيدند و با خود بياوردند، و در كشتي جاي آن نيافتند. جاي تنگ بنشستند و بارهاي آن سنگريزه ها بر گردن نهادند. و چون يك دو روز بر آمد، آن رنگهاي نيكو، بگرديد و تاريك شد و بويهاي ناخوش از آمدن گرفت، جاي نيافتند كه بيندازند، پشيماني خوردند و بار و رنج آن بر گردن ميكشيدند. و گروهي ديگر در عجائب آن جزيره متحير شدند تا از كشتي دور افتادند و كشتي برفت. و منادي كشتيبان نشنيدند و در جزيره ميبودند، تا بعضي هلاك شدند ـ از گرسنگي ـ و بعضي را سباغ هلاك كرد. آن گروه اول مثل مؤمنان پرهيزكارست و گروه بازپسين مثل كافران، كه خود و خداي را ـ عزوجل ـ و آخرت را فراموش كردند و همگي، خود را به دنيا دادند كه (... حيات فاني دنيا را بر حيات ابدي آخرت برگزيدند... نحل، آيه 107) و آن دو گروه ميانين مثل عاصيان است كه اصل ايمان نگاه داشتند. وليكن دست از دنيا بنداشتند. گروهي با درويشي تمتع كردند و گروهي با تمتع، نعمت بسيار جمع كردند تا گران بار شدند.

امام محمد غزالی

ارسالی هنگامه زهرا فروغ